Skrzydlata góra

 

 

JOANNA NOWACZYK

 

 

Około 15 tys. lat temu, w czasie zlodowacenia bałtyckiego, goszczący w naszych stronach lądolód wyniósł ponad całą okolicę Morenę Pożegowską z najwyższym szczytem - Osową Górą 132 m n.p.m. Unikatowe walory krajobrazowe sprawiły, że morenę odwiedzają dziś spacerowicze i rowerzyści, ale mało kto wie, że w latach 30. ubiegłego stulecia, z jej stoków startowały w napowietrzne rejsy „Wrony” – polskie szybowce z kursantami szkoły szybowcowej na pokładzie…

 

 

W „W Małej Encyklopedii Lotniczej” z 1938 r., znajdziemy hasło „MOSINA”, w którym czytamy: „szybowisko Kolejowego Przysposobienia Wojskowego w Poznaniu” – to pierwszy ślad. Okazuje się bowiem, że w okresie międzywojennym, ze stoków Osowej Góry, wzbijały się w powietrze szybowce, wykonując szkoleniowe loty w ramach kursów pilotażu Szkoły Szybowcowej w Mosinie.

 

Początki szybownictwa

Początki swego rozwoju szybownictwo polskie zawdzięcza grupie entuzjastów, którzy sami konstruowali swoje prymitywne ptaki, sami je budowali i poddawali próbom. Pierwsze zawody, nazywane konkursem ślizgowców, zorganizowane zostały późnym latem 1923 r. na zboczach Czarnej Góry w Białce koło Nowego Targu. Do konkursu stanęło wówczas 9 szybowców. Dwa lata później na wzgórzach Oksywia koło Gdyni, udział wzięło już 15 szybowców. Pierwsza szkoła szybowcowa zorganizowana została w Bezmiechowej w 1930 r. Wkrótce szkolenie zainicjowano też w Ustianowej, Polichnie, Pińczowie, Sokolej Górze i wielu innych ośrodkach. Od 1935 r. zaczęto organizować coroczne Krajowe Zawody Szybowcowe, a jednym z pierwszych wyczynów sportowych był zdobyty w 1937 r. przez Wandę Modlibowską kobiecy międzynarodowy rekord długotrwałości lotu. Na szybowcu Komar wykonała lot trwający 24 godziny i 14 minut…

 

Szybowisko w Mosinie

Do połowy lat 30. ubiegłego stulecia Aeroklub Poznański borykał się z brakiem własnego lotniska szybowcowego, a także szkoły, w której kształcić mógł pilotów. „Nie mając własnego szybowiska na terenie Wielkopolski, Aeroklub Poznański miał znacznie utrudnioną pracę w szkoleniu członków” – czytamy w sprawozdaniu zarządu aeroklubu za rok 1934. Dopiero zorganizowanie własnych szybowisk, zmieniło tę niekorzystną dla wielkopolskiego szybownictwa sytuację. Jednym z dwóch pierwszych, obok szybowiska w Bałczynie koło Ostrzeszowa, było szybowisko w Mosinie, na które wykorzystano zbocze Osowej Góry. Jego organizatorem i twórcą mosińskiej Szkoły Szybowcowej był  Jan Czarnecki – poznański pilot instruktor, wybitny organizator lotnictwa sportowego w Wielkopolsce.

Szkoła powstała w roku 1934. W Biuletynie Aeroklubu Rzeczypospolitej Polskiej Nr 3 (91) z roku 1935 czytamy: „W sierpniu i wrześniu (przyp. red.: 1934), udało się sekcji szybowcowej Kolejowego Przysposobienia Wojskowego afiliowanej do Aeroklubu Poznańskiego zorganizować dwa kursy szybowcowe na terenie w okolicy Mosiny…”.  Jak podaje to samo źródło, w pierwszym mosińskim kursie wyszkolono 34 pilotów kategorii A, wykonano 1.317 lotów w czasie 4 godzin 8 minut, na szybowcach typu „Wrona” wybudowanych w warsztatach K.P.W. w Poznaniu. To właśnie Kolejowe Przysposobienie Wojskowe w Poznaniu sprawowało zarząd nad lotniskiem i szkołą w Mosinie, która w roku powstania była jedną z 33 w kraju.

„Wronę” opracował inż. Antoni Kocjan w 1932 r. W pierwszej wersji (produkowanej też seryjnie) wykazywała ona za dużą czułość steru wysokości, przy zbyt małym (jak na pierwszy szybowiec szkolny do szkolenia metodą jednosterową) zapasie stateczności statycznej podłużnej. Cechy te poprawiono w wersji „Wrona bis” z 1934 r. Wiele tych wtedy popularnych szybowców zbudowano w klubach na podstawie sprzedawanej dokumentacji. Licencja na budowę „Wrony” wraz z kompletem rysunków i niezbędną dokumentacją, kosztowała 5 zł. Prawie wszystkie przedwojenne szkoły szybowcowe szkoliły pilotów właśnie na „Wronie”. „Wrony” były budowane na licencji w Bułgarii, Jugosławii, Palestynie, Finlandii i Estonii. Kadłub szybowca był drewnianą kratownicą. Płat dwudzielny, z dwoma dźwigarami oklejony płótnem. W tamtym czasie stosowano dwie techniki starowania szybowców: z samochodu i z gumowej liny. Na szybowisku w Mosinie, szybowce wzbijały się w powietrze prawdopodobnie tym drugim sposobem – na to wskazują warunki terenowe.  

 

 

Szkoła w Perkiewiczówce

Niewiele więcej wiemy na temat działalności Szkoły Szybowcowej w Mosinie. Do tej pory, autorce nie udało się dokładnie zlokalizować jej siedziby. W podpisie do zdjęcia  pochodzącego z publikacji Aeroklubu Poznańskiego poświęconej jego patronce Wandzie Modlibowskiej – przedwojennej rekordzistce świata, czytamy o uroczystości otwarcia szkoły w „Perkiewiczówce pod Mosiną”. „Perkiewiczówka” była to oficjalna, przedwojenna nazwa stacji kolejowej Mosina-Pożegowo. Ale „Perkiewiczówką”, okoliczni mieszkańcy nazywają również drogę, która wiodła do cegielni Perkiewicza, dziś ul. Fiedlera. Niestety całą fotografię wypełnia grupa osób, nie widać więc tła i nie można rozpoznać okolicy. Jedynie we wspomnieniach zamieszczonych w „Kronice Wielkopolski” nr 2(3) 1974, Jan Czarnecki opowiadając o rekonstrukcji lotnisk szybowcowych w Wielkopolsce pisze: „Musiałem również pomyśleć o modelarstwie lotniczym. Brak było miejsca na modelowanie, wobec czego zdecydowałem się przenieść dwa baraki mieszkalne z szybowiska Mosina (Pożegowo) i postawić je obok warsztatów lotniczych przy ul. Rokietnickiej-Marcelińskiej”. Jak informuje Krzysztof Maciejewski – zastępca dyrektora Aeroklubu Poznańskiego, wspomnianych baraków na stanie poznańskiego lotniska już nie ma, ale przez wiele lat były wymieniane w kolejnych spisach majątku Aeroklubu Poznańskiego.

Być może ktoś z czytelników, posiada bardziej szczegółowe informacje dotyczące lokalizacji przedwojennej Szkoły Szybowcowej w Mosinie? Czekam na taki sygnał…

 

Szkoła wraz z szybowiskiem działała do wybuchu wojny. Po jej zakończeniu, nie dokonano jej rekonstrukcji. Jednak nad Osową Górą i jej okolicą, w latach 70-tych i 80-tych ubiegłego stulecia, znów „rozpostarły się” skrzydła. Członkowie Aeroklubu Poznańskiego wykorzystywali tę górę do lotów na lotniach i na paralotniach, ale to już następna historia...

Komentarze
Treść komentarza:
Podpis:
Dodaj komentarz
Wyszukiwarka
Powstańcy z Mosiny i okolic
Powstańcy z Mosiny i okolic
Partnerzy
Żołnierze wyklęci
Żołnierze wyklęci