Rok 1928

 

 

JOANNA NOWACZYK 

 

 

Obchodzona w tym roku 90. rocznica odzyskania niepodległości, skłania do wielu refleksji, bo 90 lat, to bardzo dużo. To okres czasu, który dokonał zmian w otaczającej nas rzeczywistości, w wielu jej aspektach. Zmieniła się i Mosina, także pod względem demograficznym i społeczno-gospodarczym. Dziś, nasze miasto liczy ponad 12 tysięcy mieszkańców. W czasie, gdy mosiniacy świętowali 10-lecie niepodległej Ojczyzny, było ich 5 razy mniej. Tak podaje „Księga Adresowa Polski” na rok 1928…  

 

W okresie zaboru pruskiego, Mosina była miasteczkiem o charakterze rolniczym, z jedynym dużym zakładem przemysłowym – cegielnią Perkiewicza, z końca XIX wieku. Dopiero wybudowanie linii kolejowej Poznań – Wrocław w połowie tamtego stulecia, umożliwiło rozwój przemysłu i handlu. Po odzyskaniu przez Polskę niepodległości, nastąpiło też ożywienie działalności rzemieślniczej i usługowej. Do tego zjawiska, przyczyniła się zapewne obecność w Mosinie Banku Ludowego – od roku 1907. W schyłkowym okresie zaboru pruskiego, bank ten stał również na straży stanu posiadania polskich mieszkańców miasta i okolic. O ile w roku 1908, „Księga kupiectwa i przemysłu polskiego w Wielkim Księstwie Poznańskim” wymienia 13 pozycji w spisie punktów handlowo-usługowych, 20 lat później w Mosinie jest ich blisko 6 razy więcej.

W mieście, w latach 20., dominowały budynki murowane, a edukację prowadziły 3 szkoły: katolicka, ewangelicka i prywatna szkoła średnia – dla dziewcząt i chłopców. Działało tutaj Towarzystwo Przemysłowe i prowadzona przez nie Czytelnia Ludowa. W tamtym 10-leciu, powstała w Mosinie kolejna cegielnia na Budzyniu oraz Pralnia Chemiczna i Farbiarnia „Barwa” Stefana Kałamajskiego. „Barwa”, która w 1928 r. zatrudniała 300 pracowników, posiadała też 5 punktów przyjęć ubrań do czyszczenia i farbowania w Poznaniu, a także 8 takich punktów w innych dużych, polskich miastach.       

Według „Księgi Adresowej Polski”, w roku 1928 Mosinę zamieszkiwało 2200 osób. Co ciekawe, 20 lat wcześniej, mieszkańców miasta było o 385 mniej. Taką liczbę – 1815 – wymienia wspomniana wcześniej „Księga kupiectwa”. To ostatnie źródło podaje również, że w Mosinie, w roku 1908, znajdowała się „stacja wycieczkowa leśna Puszczykowo” i odbywały się „4 jarmarki w roku na konie, bydło i towary kramne”…

Jest zatem rok 1928 – 10 lat po odzyskaniu przez Polskę niepodległości.  Przez nasze miasto, jak dziś, przebiega linia kolejowa Poznań – Leszno, biegnie też linia przewozów autobusowych: Poznań – Książ. W Mosinie znajduje się urząd pocztowy, urząd telegraficzny i telefoniczny, a także: komisariat obwodowy, Urząd Policyjny i Magistrat, jeden kościół katolicki oraz Dom Ubogich. Nadal cztery razy do roku, odbywają się jarmarki. Działa tu cech rzemieślników i piekarzy oraz garbarnia i tartaki.

Jak podaje „Księga Adresowa Polski” na rok 1928, ówczesny urząd burmistrza w Mosinie piastował Józef Mayer. W mieście prowadziła działalność „straż ogniowa ochotnicza”, której komendantem był Wawrzyn Hemmerling. Dalej, to ciekawe źródło wymienia mosińskie sklepy, rzemiosła i usługi. Uważna lektura wykazu, pozwoli wielu dzisiejszym mieszkańcom odnaleźć znajomo brzmiące nazwiska. Odpowie też na pytanie, jakie zapotrzebowanie na określoną działalność istniało w mieście 80 lat temu i co zmieniło się w tym zakresie dzisiaj. Zachęcam do przeczytania. W kolejnym numerze - handel i usługi okresu międzywojennego na gminnych wsiach.

 

 

 

 

Wykaz handlu, rzemiosł i usług w Mosinie wg. „Księgi Adresowej Polski” na rok 1928

 

Lekarze: dr Arlt K., dr Kochler Józ.,

Agentury: Cieślewicz J.,

Akuszerki: Jańczak J.,

Apteki: Apteka „Pod Orłem” wł. Ritter Z.,

Banki: Bank Ludowy sp. z n.o.,

Bednarze: Cieślewicz F., Zwierzkowski S.,

Bławaty: Biwen K., Fengler A., Jakubiak J., Jaworski S.,

Budowlane materjały: Jaehn H.,

Budowlane przedsięb.: Kordylewski L., Niemczewski L.,

Bydło-handel: Winkler E.,

Ekspedycyjne Biura: Markowski J.,

Farbiarnie: „Barwa” wł. Kałamajski,

Fryzjerzy: Cieślewicz J., Jaworski L., Mayer B.,

Garbarnie: Dobrowolski M.,

Hotele: Dworaczyński A., Hoffman F.,

Kolonjalne artykuły: Biwan J., Hertig W., Hoppen A., Ignaszak B., Jochann E., Kordylewski S., Kotliński A., Markowski J., Tylińska B.

Kołodzieje: Frankowski M., Pawełczak St.,

Kominiarze: Pinkus F.,

Koszykarze: Karczewski A.,

Kowale: Bartkowiak J., Jerzak L., Lipiak W., Niedziela W.,

Krawcy: Fengler A., Jakubiak J., Jaworska P.,

Księgarnie: Pawlak S.,

Malarze: Frankowski W.,

Młyny: Lenz L.,

Murarze: Kordylewski J.,

Mydlarnie: Szczepański J,

Nabiał: Schönfeld H.,

Nasiona: Michalewicz P., „Rolnik” spółdz. z o.o, Nasiona firmy C. Urlich,

Nierogacizna-handel: Baer J.,

Ogrodnicze zakłady: Heinrich A.,

Owoce: Kleiber P

Piekarze: Frąckowiak A., Kiełczewski W., Krukowiecki A., Krüger B., Szutakiewicz K., Szymański A.,

Piwo-hurt: Palen,

Pogrzebowe przedsiębiorstwo: Kurkiewicz A.,

Restauracje: Hoffman F., Kurkiewicz J., Libera F., Roszczak A., Stefanowicz T., Walenciak S., Walkowiak S.,

Rolnicze narzędzia: Strzelecki B.,

Rowerowe części: Kmieciak A.,

Różne towary: Kurkiewicz P.,

Rzeźnicy: Baraniak S., Cieślewicz F., Cieślewicz Stan., Cieślewicz Stef., Gorański J., Hemmerling W., Kwieciaszczak S., Namysł F.,

Sanatorja: Arlt K. dr,

Siodlarze: Pawlak S.,

Skóry: Kleiber E.,

Stolarze: Kurkiewicz A., Werner M.,

Szewcy: Binkowski W., Dybizbański J., Faleński F., Jaworski A., Lis A., Świątek A., Taciak,

Ślusarze: Srzelecki B.,

Tartaki: Jasiński A. i Ska, Sp.z o.o., Urbaniak Władysław,

Wiatraki: Łojewski W.,

Wody mineralne-fabryki: Markowski J.,

Zboże: Frąckowiak A. Szender J.,

Zegarmistrze: Hartlieb A.,

Ziemiopłody: Frąckowiak A.  

 

Komentarze
Treść komentarza:
Podpis:
Dodaj komentarz
Wyszukiwarka
90 rocznica wybuchu Powstania Wlkp.
90 rocznica wybuchu Powstania Wlkp.
Partnerzy
Bitwa pod Mokrą
Bitwa pod Mokrą