O herbie i fladze

JACEK SZESZUŁA

 


HERBY – wg Wielkiej Encyklopedii PWN — ustalone wg określonych reguł oznaki osób, rodzin, korporacji, miast, prowincji lub państw; podstawą tworzenia herbów stały się znaki umieszczane na barwionych chorągwiach, a od początku XII w. także na różnych częściach uzbrojenia w celu odróżnienia oddziałów i pojedynczych żołnierzy… w Polsce przejście do herbów dokonało się na przełomie XIII i XIV w.
Trudno doszukać się wyglądu herbu naszego miasta od chwili jego formalnego powstania, czyli nadania praw miejskich. Wiemy jednak, że stało się to w wyniku potwierdzenia wcześniej nadanych praw miejskich z 1302 r. przez Władysława Jagiełłę, w lipcu 1429 r. Stąd należy domniemywać, że w herbie zaistniał jagielloński orzeł biały w złotej koronie, na czerwonym polu tarczy herbowej. Potwierdzają to późniejsze pieczęcie na dokumentach z II połowy z XVIII w.
Zajęcie miasta przez Prusy w wyniku II rozbioru Polski w 1793 r. zmieniło sytuację. Ten symbol polskości musiał zostać usunięty. Najprawdopodobniej już na początku I wieku połowy XIX w. władze pruskie wprowadziły nowy herb, który przedstawiał ratusz z wieżą zegarową w polu tarczy herbowej (niebieskiej?). Trudno się tutaj dopatrzyć symboliki związanej z naszym miastem. Zresztą, gdzie był wówczas posadowiony ratusz, był drewniany czy murowany, z wieżą czy bez, czy budynek ten był udokumentowany jakąkolwiek ryciną? Pytania się mnożą. (ryc. 1 i 2)
Wizerunek ratusza z wieżą zegarową jako herb miasta, stosowany był przez władze pruskie z dużą dowolnością. Na początku XX w., Spółka Kaffee Handelsgesellschaft AG z siedzibą w Bremen wydała album herbów miast niemieckich, w tym dla Provinz Posen. Znaczki z herbami o wymiarach 4 × 5,66 cm wklejano w odpowiednie pola albumu. Zawierały opis herbu miasta, liczbę mieszkańców danej miejscowość z roku 1910. Na przedstawionym wizerunku herbu trudno dopatrzyć się związku z Mosiną.(ryc.3) Kolejny herb miasta Mosiny (Moschin) z około 1915 r. jest odmienny od poprzedniego. Nawiązuje zapewne do nadanego pierwszego, tego z początku XIX w. Stosunkowo długo był używany. Spotykany jest na niektórych dokumentach w okresie międzywojennym, jak i podczas okupacji hitlerowskiej. (ryc. 4 i 5) Jego wizerunek występuje też na znaczkach mosińskich opłat urzędowych w latach II wojny. Ciekawostką jest również to, że w wyniku braku znaczków opłat skarbowych w naszym mieście po 1945 r., na niektórych dokumentach wystawianych przez Zarząd Miejski w Mosinie, jeszcze w 1947 r. można spotkać okupacyjne znaczki skarbowe z pruskim ratuszem i wieżą zegarową.
W okresie międzywojennym herb naszego miasta określił i opisał Marian Gumowski w publikacji „Herby miast wielkopolskich” wydanej w 1932 r. Ta publikacja została powtórnie wznowiona i wydana w 1960 r. (ryc. 6 i 7) Opisanie to uczynili również Zdzisława i Seweryn Drozdowscy w gazecie lokalnej Ziemia Mosińska nr 1/2 z 1992 r.
Z końcem I połowy lat 30, stosowano na dokumentach mosińskiego magistratu okrągłą pieczęć, która bardzo przypominała nakreślony przez Mariana Gumowskiego herb miasta z 1932 r. Zresztą podobną pieczęcią (a może tą samą zachowaną z wojennej zawieruchy ?) były pieczętowane niektóre powojenne dokumenty Zarządu Miejskiego, w II połowie lat 40, po wyzwoleniu miasta. (ryc. 8)
W latach 50 i dalszych, sprawą herbu miasta nie zajmowano się, była na dalszym planie. W dalszym ciągu herb Mosiny nie miał określonych uregulowań prawnych. Do tematu powrócono dopiero w 1985 r. Z inicjatywy Komisji Kultury i Oświaty Rady Narodowej Miasta i Gminy Mosina, 4 maja na uroczystej sesji, Rada Miasta i Gminy Mosina podjęła jednomyślnie „Uchwałę o zmianie wizerunku herbu miasta Mosina” (Uchwała nr VIII/36/85). (ryc.9) Oznaczało to powrót do Białego Orła jagiellońskiego, w złotej koronie na czerwonym polu tarczy. W uzasadnieniu do tej uchwały m.in. czytamy „Nie ulega wątpliwości, że miasto istniejące od XIV wieku nie mogło mieć w herbie wyobrażenia ratusza. Właściwym herbem miasta Mosina – wskazują opisane wyżej pieczęcie z okresu sprzed zaboru pruskiego, jest orzeł polski. Właśnie orzeł – orzeł biały w złotej koronie na tle czerwonym winien być przywrócony miastu jako herb historycznie uzasadniony.”
Kolejna już modyfikacja herbu miasta miała miejsce 16 lutego 1996 r. Rada Miejska podjęła uchwałę Nr XVI/111/96 dotyczącą nowego Statutu Gminy Mosina. W § 3 Statutu zostały zawarte m.in. takie zapisy dotyczące herbu (ryc. 10):
1. Herbem Mosiny jest stylizowany Biały Orzeł Jagiellonów, w złotej koronie na czerwonym polu tarczy herbowej, zgodnie z Uchwałą Rady Narodowej Miasta i Gminy Mosina nr VIII/36/85 z 4 maja 1985 r. Z herbem integralnie związana jest nazwa geograficzna miasta – MOSINA, umieszczona w górnej części wg załącznika nr 2.
2. Barwy Gminy określa jej flaga, której wzór zatwierdza Rada odrębną uchwałą.
3. Herb, barwy oraz insygnia władzy określane przez Radę podlegają ochronie prawnej.
Ideą umieszczenia nad tarczą herbową nazwy miasta MOSINA było to, że nazwa miała stanowić wyróżnik spośród innych miast, które też miały w swoich herbach wizerunek orła.
Współcześnie okazało się, że zamieszczona nazwa geograficzna miasta jest niezgodna z ogólnie przyjętymi zasadami heraldyki. Obecnie trwają prace powołanej przez Radę Miejską doraźnej Komisji Statutowej nad nowelizacją tego podstawowego dokumentu gminy, jakim jest Statut. W części dotyczącej herbu miasta brak jest jeszcze właściwego zapisu i prawidłowego wizerunku herbu, który powinien powstać po uzyskaniu opinii na ten ważki temat. Takową wydaje właściwa komisja heraldyczna. Powstał więc problem – czy napis nad herbem jest zgodny z zasadami, czy też nie. Wątpliwość tę trzeba koniecznie wyjaśnić, aby ewentualnie nie kolidowała z prawem. A upływający czas ponagla…

FLAGA
Jeżeli miasto posiada swój herb, wówczas wg zasad heraldyki i weksylologii, barwy flagi są wyprowadzone w oparciu o ten herb. Stąd nasza flaga miasta odpowiada barwom herbu – tj. Orła Białego na czerwonej tarczy. Pas górny koloru białego jest odpowiednikiem Orła Białego, pas żółty środkowy — to jego złote przybrania a czerwień pasa dolnego jest kolorem tarczy herbowej.
Stosunkowo późno, bo dopiero wiosną 1996 r. (herb miasta od maja 1985 r.) został ogłoszony w BIULETYNIE MOSIŃSKIM konkurs na flagę miasta. Wpłynęło wówczas 18 prac 14 autorów, które miały spełniać następujące kryteria: zgodność z zasadami heraldyki i weksylologii, prostotę i łatwość wykonania, czytelną kompozycję flagi. 16.04.1996 r. w budynku urzędu zebrała się komisja powołana przez Zarząd Miasta, w skład której wchodzili: Jan Kałuziński, Rajmund Hałas, Zdzisław Mikołajczak, Marek Dudek, Józef Skonka, Andrzej Kasprzyk, Jacek Szeszuła, Hubert Prałat, Jan Marciniak, Marian Strenk, Włodzimierz Siwek i Jacek Rogalka. Przewodniczącym komisji wybrano Jana Kałuzińskiego. Po przeanalizowaniu zgodnie z przyjętymi kryteriami poszczególnych projektów komisja drogą głosowania wybrała 3 najlepsze prace: zwyciężył projekt Grześka Stanisława z Poznania, godło Flaga 1/koperta nr 7. Drugiego miejsca nie przyznano. Przyznano natomiast dwa III miejsca: praca Dorobek Agaty z Poznania, godło Rytm 1 koperta 13A oraz praca Agaty Dorobek i Kiełpińskiego Pawła z Poznania, godło Skorpion koperta 13B. Zwycięska praca została zaakceptowana przez ówczesny Zarząd Miejski, a Rada Miejska podjęła stosowną uchwałę w tej sprawie dnia 25.04.1996 r. Prezentacja flagi miasta odbyła podczas rozpoczynających się wówczas Dni Rzeczypospolitej Mosińskiej. Uchwała Rady Miejskiej Nr XXII/129/96 z dnia 18 lipca 1996 r. określiła zasady używania flagi. Naszą flagę miasta można codziennie oglądać na maszcie budynku Urzędu Miejskiego w Mosinie.

Jacek Szeszuła
Reprodukcje Jakub Szeszuła

Wykorzystane materiały:

1.Śremski Kwartalnik Historyczny, kalendarz z 2012 r.
2.Ziemia Mosińska Nr 1/2 z 1992 r.
3. Marian Gumowski, Herby miast wielkopolskich,1932 r.
4.Materiały własne 

Wyszukiwarka
Jadwiga Rozmiarkówna - kurier z Mosiny
Jadwiga Rozmiarkówna - kurier z Mosiny
Partnerzy
Pamięci
Pamięci "Hubala"