O Głazie Zamoyskiego

JOANNA NOWACZYK

 

Jeszcze w latach 90., z południowego stoku Moreny Pożegowskiej, można było podziwiać piękny, „zakopiański” widok. Ówczesny Wojewoda Poznański Włodzimierz Łęcki zlecił planistom z Wielkopolskiego Biura Planowania Przestrzennego zaprojektowanie i realizację tam punktu widokowego, w którym w roku 1994, z inicjatywy prezesa poznańskiego oddziału Polskiego Towarzystwa Tatrzańskiego Juliusza Jerzego Preislera, stanął kamień poświęcony pamięci Władysława hr. Zamoyskiego.

Władysław hr. Zamoyski, do historii przeszedł jako człowiek dziwny, nawet skąpiec, ale skąpiec wobec siebie, bo swoje dobra gromadził z zamiarem przekazania narodowi polskiemu. Z jego majątku ziemskiego powstały później Wielkopolski i Tatrzański Park Narodowy.

Urodził się we Francji, w 1853 r., w polskiej rodzinie arystokratycznej, kultywującej tradycje niepodległościowe. Jego ojcem był generał Władysław Zamoyski, a matką Jadwiga z Działyńskich W wieku 27 lat, odziedziczył dobra kórnickie i podjął wraz z matką i siostrą, szeroką działalność społeczno-gospodarczą, kulturalną, naukową i patriotyczną. Sam zaś Kórnik urósł do rangi ośrodka obrony Polaków przed uciskiem germanizacyjnym. Stało się to powodem represji ze strony władz pruskich. „Kórnicką” działalność, Zamoyski przeniósł do Galicji.

W celu ochrony lasów tatrzańskich przed całkowitym wytrzebieniem, na prośbę Miłośników Tatr i Towarzystwa Tatrzańskiego, w 1889 r. nabył w drodze licytacji dobra zakopiańskie i przystąpił do zalesiania przetrzebionego pasa regli i pielęgnacji drzew. W roku 1902 r., uratował dla Polski jeszcze jeden tatrzański zakątek – Morskie Oko – procesując się o nie przed trybunałem międzynarodowym.

W latach dwudziestych, rozpoczął Zamoyski przygotowania do powołania Fundacji „Zakłady Kórnickie”, której zapisał „dla celów nauki, oświaty i kultury” dobra kórnicko-trzebawskie i zakopiańskie, co w przyszłości dało podstawę do utworzenia Wielkopolskiego i Tatrzańskiego Parku Narodowego. Jeszcze za jego życia, 16 lutego 1924 r., został złożony na ręce prezydenta Stanisława Wojciechowskiego projekt ustawy o powołaniu Fundacji. Zamoyski zanotował wówczas: „Dziś najszczęśliwszy dzień w moim życiu. Nie mam już nic”. Cztery miesiące później, podpisał w Śremie akt rejentalny o zrzeczeniu się majątku na rzecz Fundacji. Zmarł w tym samym roku…

W 70. rocznicę śmierci Władysława hr. Zamoyskiego, w dniu 8 października 1994 r.,  na Górze Pożegowskiej odsłonięty został głaz, na którym widnieje napis: „Pamięci Władysława hr. Zamoyskiego (1853-1924), właściciela lasów kórnicko-trzebawskich oraz części Tatr, twórcy Fundacji „Zakłady Kórnickie” na obszarze lasów której, utworzono Wielkopolski Park Narodowy, inspiratorowi powołania Tatrzańskiego Parku Narodowego”.

Pomysłodawcą głazu, jak już wspomniano wyżej, był ówczesny prezes poznańskiego oddziału Polskiego Towarzystwa Tatrzańskiego Juliusz Jerzy Preisler, który z pomocą wojewody Łęckiego, sprowadził ów głaz z moreny nad Morskim Okiem, z Suchej Wody…  

Juliusz Jerzy Preisler, profesor Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza, był wybitnym krzewicielem kultury fizycznej i turystyki. Był pilotem wycieczek, przewodnikiem Tatrzańskim, ratownikiem i instruktorem narciarskim, organizatorem wykładów i wystaw o tematyce turystycznej, autorem przewodników i skryptów o tematyce turystycznej, popularyzatorem turystyki miejskiej w Poznaniu. W roku 1968 założył klub turystyczny o nazwie Preisler’s Club, przekształcony w roku 1976 w Akademicki Klub Górski „Ornak” , którego członkowie mają na swoim koncie szereg wypraw w góry Azji i Europy…

W roku 1994, oprócz Głazu Zamoyskiego, Juliusz Jerzy Preisler sprowadził z Suchej Wody drugi kamień – na Cmentarz Zasłużonych Wielkopolan w Poznaniu – poświęcony Wielkopolanom, którzy nie wrócili gór. W swoim aktywnym życiu dr Preisler szczególnie ukochał wędrówki górskie. Z jednej z nich, sam nie powrócił. Zginął tragicznie w Tatrach, w roku 1998. Pochowany został w Alei Zasłużonych na Cmentarzu Junikowskim w Poznaniu…

 

Komentarze
Treść komentarza:
Podpis:
Dodaj komentarz
Wyszukiwarka
Powstańcy z Mosiny i okolic
Powstańcy z Mosiny i okolic
Partnerzy
1 DPanc. gen. Maczka
1 DPanc. gen. Maczka