I wojna światowa

I wojna światowa

Rozpoczęcie działań zbrojnych I wojny światowej spowodowało wzrost nadziei Polaków na szybkie odzyskanie niepodległości. Po raz pierwszy bowiem państwa zaborcze walczyły przeciwko sobie, a nie w tym samym obozie. W czasie wojny, gdy perspektywa wkroczenia wojsk rosyjskich na tereny Wielkopolski stała się całkiem realna, część drużyn "Sokoła" i "Skauta" przeformowano w grupy "bojowo-niepodległościowe". Na ich czele stanęli: Karol Rzepecki, Wincenty Wierzejewski i Stanisław Nogaj. Jednocześnie w armii niemieckiej znalazło się ok. 700 tys. Polaków. W styczniu 1916 r. powstał Tajny Międzypartyjny Komitet Obywatelski, skupiający polskich posłów do niemieckiego Reichstagu.

5 listopada 1916 r. w Warszawie, ogłoszono akt obu cesarzy (niemieckiego i austro-węgierskiego), który zapowiadał utworzenie w przyszłości na terenach zabranych Rosji, samodzielnego państwa polskiego. Oświadczenie to spotkało się jednak z chłodnym przyjęciem przez Polaków z Wielkopolski – nie było w nim ani słowa o ich ziemiach. 11 listopada 1916 r. w Lozannie odrzucili go politycy skupieni wokół Romana Dmowskiego. Wielkopolanie przejawiali postawę niechętną Niemcom, wyczekując na odpowiedni moment do rozpoczęcia własnych działań. Jednocześnie wielu Polaków uchylało się od służby w wojsku niemieckim lub też pozorowało różne choroby, aby w ten sposób uniknąć służby lub zakończyć ją. Większość z nich wzięła później udział w powstaniu.

Po zawarciu przez państwa centralne pokoju z Rosją w Brześciu nad Bugiem, polskie organizacje paramilitarne, działające na terenie Wielkopolski, zdelegalizowano. Ich członkowie przeszli do podziemia, a 15 lutego 1918 r. w Poznaniu założono propiłsudczykowską Polską Organizację Wojskową (POW) dla zaboru pruskiego. Na jej czele stanął Wierzejewski. W lipcu 1918 r., na terenie zaboru pruskiego powstała sieć lokalnych Komitetów Obywatelskich. W tym samym roku, 11 października, polskie organizacje działające w Rzeszy wydały wspólny komunikat, opowiadający się jawnie za niepodległością.

Wyszukiwarka
Generał Roman Abraham – portret dowódcy
Generał Roman Abraham – portret dowódcy
Partnerzy
Powstanie Warszawskie  II
Powstanie Warszawskie II