Cicha bohaterka


JOANNA NOWACZYK

Oprócz Joanny d’Arc, Elżbiety Tudor, Bony Sforzy, czy kilku innych takich postaci, trudno odnaleźć kobiety w panteonie
wybitnych jednostek, aż do początków czasów współczesnych. Historia świata, to historia mężczyzn – władców, 
przywódców, żołnierzy, polityków i dyplomatów. Ale nie czas na to i miejsce, by analizować pozycję kobiety na 
przestrzeni dziejów. Czas, by zwrócić uwagę na ich rzeczywistą rolę w dziejach Polski, a zwłaszcza rolę w walce o wolność 
Ojczyzny. Zanim kobiety na równi z mężczyzną mogły chwycić za broń, z wyjątkiem wspomnianej, francuskiej Joanny 
czy Emilii Plater, wspierały niepodległościowe zrywy i konspiracje w czasach zaborów, pielęgnowały tożsamość narodową, 
wychowywały patriotów.
Rolę kobiet w tych działaniach doceniali nawet im współcześni – mężczyźni. „Ktokolwiek pisać będzie historię dzielnic 
naszych z czasów obecnych, osobny ustęp poświęcić będzie musiał kobietom naszym” – to słowa Stanisława Konarskiego, 
historyka okresu zaboru pruskiego. A Otto von Bismarck, widząc zagrożenie germanizacji Wielkopolan właśnie w kobietach, 
miał stwierdzić: „Dopóki będzie istnieć polska kobieta, istnieć będzie problem polski”...

Choć historycy nie piszą o tym zbyt wiele, niebagatelne znaczenie miał czynny udział kobiet w powstaniu wielkopolskim 1918 – 1919. Najliczniej reprezentowały personel służb sanitarnych i szpitalnych. Udzielały pierwszej pomocy rannym powstańcom, brały udział w przenoszeniu i przewożeniu ich ambulansami do punktów opatrunkowych lub szpitali polowych. Opiekowały się rannymi i inwalidami w trakcie ich pobytu w szpitalach i w ośrodkach rehabilitacyjnych. Były organizatorkami szpitalików polowych, w których wykonywały różne prace: administracyjne, zaopatrzeniowe czy porządkowe. Ciche bohaterki – tak nazywa się dziś również uczestniczki tego zwycięskiego zrywu, a jedną z nich była Jadwiga Jarczewska, podporucznik, przez wiele lat mieszkanka Mosiny. Za swoje zasługi w powstaniu w roku 1974 została odznaczona Wielkopolskim Krzyżem Powstańczym.

Jadwiga Jarczewska urodziła się w 1891 r. w rodzinie Jana Dirskiego i Antoniny z Cegiełków w Ostrzeszowie. Tam, po ukończeniu szkoły średniej, zajmowała się tajnym nauczaniem języka polskiego okolicznych dzieci. Po wybuchu powstania wielkopolskiego zorganizowała na terenie Ostrzeszowa grupę młodych kobiet, które utworzyły oddział Czerwonego Krzyża z punktem opatrunkowym dla lżej rannych. Opiekunem i szefem ze strony lekarskiej tego punktu był dr Kazimierz Michalski. Po powstaniu, w roku 1920 wstąpiła do Komitetu Plebiscytowego dla Warmii, w  którym pracowała do lipca 1921 r. Po zakończeniu akcji plebiscytowej wróciła do Ostrzeszowa, wyszła za mąż i osiedliła się w Poznaniu. W czasie okupacji, w  roku 1940 została wywieziona z mężem do Gorlic w powiecie jasielskim. Po wojnie przeniosła się z rodziną do Jeleniej Góry, a w roku 1952 zamieszkała w Mosinie. Cicha bohaterka powstania wielkopolskiego zmarła w 1977 r. i pochowana została na cmentarzu junikowskim w Poznaniu.

Niewiele wiemy o pani Jadwidze, cichej bohaterce powstania wielkopolskiego z Ziemi Mosińskiej. Gromadząc od lat biogramy naszych powstańców, których na liście mamy dziś około 300, nie trafiliśmy dotąd na ślad żadnego damskiego nazwiska. Dopiero dwa dokumenty pochodzące z kartoteki mosińskiego ZBOWiD-u, wyszukane przez Józefę Roszak-Rosić – kierownika Izby Muzelanej w Mosinie, rzuciły nowe światło na nasze badania. Wśród powstańców, mieszkańców tej ziemi, była kobieta! Przedstawione informacje biograficzne o Jadwidze Jarczewskiej pochodzą właśnie z tych lakonicznych dokumentów. Jak się okazało, pani Jadwiga figuruje także w „Słowniku Biograficznym Powstania Wielkopolskiego”, gdzie jej biogram zamieścił Marek Rezler. Chcielibyśmy poznać więcej szczegółów o jej życiu, zobaczyć, jak wyglądała nasza bohaterka. Być może ktoś z Czytelników mógłby nam pomóc? A może okaże się, że takich cichych bohaterek z Ziemi Mosińskiej jest więcej?

Czekamy na sygnały od mieszkańców: informator@mosina.pl 

 

 

 

 

Komentarze
Treść komentarza:
Podpis:
Dodaj komentarz
Wyszukiwarka
Wojenne losy Mosiny i jej mieszkańców
Wojenne losy Mosiny i jej mieszkańców
Partnerzy
40:1 - Bitwa pod Wizną
40:1 - Bitwa pod Wizną